Sprawy spadkowe: radca prawny w Bydgoszczy

Kto dziedziczy: sąd, notariusz, testament

Prawa do spadku potwierdza sądowe postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo notarialny akt poświadczenia dziedziczenia. Oba mają tę samą moc: na ich podstawie zmienia się wpis w księdze wieczystej, bank wypłaca środki z rachunku, a urząd skarbowy liczy termin na zgłoszenie spadku. Notariusz sporządzi akt, gdy nie ma wątpliwości, kto i w jakich udziałach dziedziczy, a w protokole dziedziczenia wezmą udział wszyscy potencjalni spadkobiercy. Nie muszą przychodzić razem: każdy może potwierdzić projekt protokołu osobno, także u innego notariusza.

Gdy ktoś się nie zgadza, nie da się z nim skontaktować albo testament budzi wątpliwości, wniosek składa się do sądu rejonowego ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy; dla Bydgoszczy i okolicznych gmin jest to Sąd Rejonowy w Bydgoszczy. Opłata wynosi 100 zł, do tego 5 zł za wpis do Rejestru Spadkowego. W tym samym postępowaniu sąd bada ważność testamentu: nieważny jest testament sporządzony w stanie wyłączającym świadome albo swobodne podjęcie decyzji, pod wpływem błędu lub groźby albo bez zachowania formy. Na brak świadomości, błąd i groźbę można się powołać przez trzy lata od dowiedzenia się o przyczynie, najpóźniej przez dziesięć lat od otwarcia spadku.

Długi w spadku

Spadek to także długi. Na decyzję spadkobierca ma sześć miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o powołaniu do spadku: może przyjąć spadek wprost, przyjąć z dobrodziejstwem inwentarza albo odrzucić. Brak oświadczenia oznacza przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza, czyli odpowiedzialność za długi do wartości odziedziczonego majątku. Oświadczenie składa się przed notariuszem albo w sądzie, a termin zachowuje już samo złożenie wniosku do sądu.

Odrzucony spadek przechodzi na kolejne osoby, także na dzieci odrzucającego. Rodzice odrzucają go w imieniu małoletniego dziecka bez zgody sądu, gdy dziecko dziedziczy dlatego, że wcześniej spadek odrzucił rodzic, oboje rodzice są zgodni, a spadek odrzucają też pozostali zstępni rodziców, na przykład rodzeństwo dziecka. W innych przypadkach potrzebna jest zgoda sądu; na czas tego postępowania sześciomiesięczny termin jest zawieszony.

Granicę odpowiedzialności przy przyjęciu z dobrodziejstwem inwentarza wyznacza wykaz inwentarza, który spadkobierca składa sam w sądzie albo u notariusza, lub spis inwentarza sporządzany przez komornika. Kto zatai majątek albo dopisze nieistniejące długi, traci to ograniczenie.

Dział spadku i zachowek

Do czasu działu spadek należy do wszystkich spadkobierców wspólnie, w udziałach. Dział przypisuje konkretne rzeczy konkretnym osobom: umową, przy nieruchomości u notariusza, albo postanowieniem sądu. W sądzie rozlicza się przy okazji nakłady na majątek spadkowy, pobrane pożytki i spłacone długi; roszczeń niezgłoszonych w dziale nie da się później dochodzić osobno. Gdy jeden spadkobierca przejmuje na przykład mieszkanie, pozostałym należą się spłaty, które sąd może rozłożyć na raty, łącznie do dziesięciu lat. Opłata od wniosku wynosi 500 zł, a przy zgodnym projekcie działu 300 zł. Roszczenie o dział nie przedawnia się.

Zachowek należy się zstępnym, małżonkowi i rodzicom spadkodawcy, którzy dziedziczyliby z ustawy, a w testamencie zostali pominięci albo dostali mniej. Wynosi połowę udziału ustawowego, a dla małoletnich i trwale niezdolnych do pracy dwie trzecie; do wyliczenia dolicza się darowizny z życia spadkodawcy. Prowadzę sprawy obu stron. Uprawnionym pomagam wyliczyć zachowek i dochodzić go w sądzie, a tym, od których się go żąda, sprawdzić wyliczenie i wnosić o rozłożenie na raty, odroczenie albo, wyjątkowo, obniżenie.

• stwierdzenie nabycia spadku w sądzie, akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza,
• przyjęcie i odrzucenie spadku, także w imieniu małoletnich; wykaz i spis inwentarza,
• dział spadku, również połączony ze zniesieniem współwłasności,
• zachowek: dochodzenie i obrona, rozliczenie darowizn, raty,
• nieważność testamentu, niegodność dziedziczenia, wydziedziczenie,
• spadki z elementem zagranicznym, europejskie poświadczenie spadkowe,
• zarząd sukcesyjny firmy z CEIDG po śmierci przedsiębiorcy (na powołanie zarządcy są dwa miesiące od śmierci).

Co przynieść na pierwsze spotkanie

Nie wszystko musi być od razu - brakujące dokumenty ustalimy na spotkaniu. Im więcej jednak jest na starcie, tym szybciej powstaje ocena sprawy.

• akt zgonu spadkodawcy i jego ostatni adres,
• testament albo informacja, gdzie może się znajdować i czy został już otwarty,
• odpisy aktów stanu cywilnego spadkobierców: urodzenia, a przy zmianie nazwiska także małżeństwa,
• wykaz majątku: numery ksiąg wieczystych, rachunki bankowe, pojazdy, udziały w spółkach,
• informacje o długach: umowy kredytów, wezwania, pisma od wierzycieli i komornika,
• przy zachowku i dziale: dokumenty darowizn z życia spadkodawcy; przy sporze o testament jego dokumentacja medyczna,
• postanowienia i pisma, które już zapadły, jeśli sprawa się toczy.

Ile to trwa

Akt poświadczenia dziedziczenia to jedna wizyta u notariusza, gdy spadkobiercy przychodzą razem, albo kilka, gdy potwierdzają projekt protokołu osobno. Niesporne stwierdzenie nabycia spadku w sądzie zajmuje kilka miesięcy. Sprawa o zachowek albo dział spadku z wyceną majątku przez biegłego trwa rok lub dłużej, a spór o ważność testamentu z opinią psychiatryczną potrafi ciągnąć się kilka lat.

To obraz z dotychczasowych spraw. Czas Twojej zależy od sądu, liczby spadkobierców i od tego, czy rodzina dojdzie do porozumienia: ugoda w dziale spadku albo przy zachowku może zamknąć sprawę na jednym posiedzeniu.